Invloed van vergrijzing in Nederland op brandveilig wonen
Vergrijzing, cijfers en gevolgen
In de komende 10 jaar worden de gevolgen van de vergrijzing van de Nederlandse bevolking al zichtbaar, het aandeel 65-plussers was in 2025 ± 20 %, in 2035 zal dit 23 – 25 % zijn. Dit resulteert in een grotere vraag naar levensloopbestendige woningen. Het aandeel 80-plussers in Nederland gaat van 5 % in 2025 naar 7 – 8% in 2035 met een sterke groei in zorggeschikte woningen en geclusterde woonvormen als zorgappartementen in woongebouwen.
Deze cijfers geven aan dat er grote verbouwings- en nieuwbouw opgaven liggen. De wachtlijsten in de verpleeghuiszorg worden langer, zorg aan huis oplossingen vragen aanpassingen in de bestaande woningvoorraad en de nieuwbouw voor senioren neemt een belangrijk deel van de totale woningbouwproductie in.
Brandveiligheid als aandachtspunt
In deze situatie waar er veel gebouwd moet worden terwijl de stikstof- en klimaatproblematiek aandacht vragen is de druk zo groot dat er al stemmen zijn opgegaan om de “regeldruk” dan maar te verkleinen. Vandaar dat brandveiligheid een aandachtspunt is. Het kan gemakkelijk onder aan de lijst komen als de druk om te leveren hoog is. Terwijl het juist om kwetsbare en vaak niet-zelfredzame mensen gaat die bijvoorbeeld in geclusterde woonvormen dicht op elkaar gezet worden.
Bouwkundig, installatietechnisch of allebei?
Er wordt druk nagedacht over en gewerkt aan oplossingen. We hebben te maken met woongebouwen waar senioren in wonen die bij brand slecht, of niet in staat zijn te vluchten. Het ontruimen van een dergelijk gebouw is arbeidsintensief. De benodigde tijd om te ontruimen is in veel gevallen meer dan de tijd die het gebouw biedt als het volgens de bouwregelgeving is ontworpen. Snel voldoende ontruimers ter plaatse hebben is meestal niet mogelijk. Dan zijn er twee denkrichtingen naar een veilige oplossing.
Stay in place
De eerste is “stay in place” hierbij wordt bij brand in een woning niet het hele gebouw geëvacueerd, maar blijven de bewoners thuis. De brandweer gaat de brandende woning blussen en de woningen ernaast veilig stellen. In het normatief brandverloop, het risicokader waar regelgeving op is gebaseerd, moet de ontruiming binnen 30 minuten gedaan zijn en is de brandweer de brand na 60 minuten meester. De woningen moeten in dit concept minimaal 60 minuten brandwerend zijn. Een bouwkundig robuust gebouw dus dat een brand voldoende lang in bedwang kan houden.
Sprinkler en watermist
De tweede denkrichting is om de woningen te voorzien van een sprinklerinstallatie. De sprinkler wordt door brand geactiveerd en beheerst de brand of blust hem zelfs. Het probleem wordt zo bij de bron aangepakt. Concepten van woningsprinklers bestaan reeds en nieuwe oplossingen worden bedacht zoals een watermist-unit die in een woning wordt neergezet en een eigen watervoorraad in zich draagt. Hier hoeven dus geen installatietechnische voorzieningen voor te worden aangelegd. De unit detecteert en beheerst de beginnende brand totdat de brandweer haar werk doet. Natuurlijk kunnen vooral grotere woongebouwen met beide voorzieningen worden uitgevoerd zodat je twee verdedigingslinies hebt, wat tot een enorme toename van de veiligheid leidt.
Overzicht voor- en nadelen
| oplossing | voordelen | nadelen |
| “Stay in place” | Robuuste brandveiligheid in het gebouw zelf | Als de brandwerendheid faalt is er geen ontruiming geweest |
| Relatief lage kosten | Ingewikkelde communicatie naar bewoners | |
| Bijna geen onderhoudskosten | ||
| Eenvoudig te controleren | ||
| Eenvoudig te ontwerpen en bouwen | ||
| Woningsprinkler | Redt de bewoners in de brandende woning | Grote waterschade bij brand |
| Pakt brand in de basis aan | Grote waterschade bij onbedoeld afgaan | |
| Veel succesverhalen | Onderhoudskosten | |
| Kleine faalkans | Afhankelijk van drinkwaterleiding met voldoende druk | |
| Watermistunit | Redt de bewoners in de brandende woning | Watervoorraad beperkt, ontoereikend bij grote vuurlast |
| Pakt brand in de basis aan | 1 unit kan niet alle ruimten veiligstellen | |
| Kleine faalkans | ||
| Kleine watervoorraad beperkt de waterschade |
Brandveiligheid vastleggen en controleren
Steeds vaker zien we dat de beslissingen en hieruit voortkomende voorzieningen worden vastgelegd in geautomatiseerde systemen. Een dergelijk systeem kan worden gebruikt om een ontruimcheck te doen waarmee de tijd en benodigdheden om een gebouw te ontruimen en om aan artikel 6.20 (ontruiming bij brand) uit het Bbl te voldoen te bepalen. Verder worden alle brandwerende voorzieningen in kaart gebracht voor eventuele controles van kwetsbare onderdelen als brandwerende doorvoeringen van technische installaties.
Auteur: Johan Bijvank – Docent Brandpreventie Academy
